रक्सौल बजारमा दीपावलीको रौनकः एउटा संवेदनशील पाटो

रक्सौल २१ कात्तिक ।

रक्सौल बजारमा दीपावलीको रौनक छुट्टै किसिमको देखिन्छ। हाइटेक झालर, चाइनिज लाइट र रंगीचंगी सजावटका सामान पाइने पसलहरूमा मानिसहरूको भीड लागेको छ। तर, यही चम्किलोपन र झिलिमिलीबीच एउटा अर्को तस्बिर पनि छ, जसले हामीलाई हाम्रो सामाजिक उत्तरदायित्वको बोध गराउँछ।

एकजना वृद्ध आमा सडकको किनारमा माटोका दियोहरू बेचिरहेकी छिन्। दिनभरको थकान, उमेरको ढल्कँदो अवस्था र केही दियोहरू बिके घरमा छाक टार्न सकिन्थ्यो कि भन्ने आशा उनको आँखाहरूमा प्रस्ट देखिन्छ। माटो जम्मा गर्नेदेखि लिएर त्यसलाई आकार दिने, सुकाउने र पोल्ने गर्दा कति धेरै मेहनत पर्छ, यो कुरा सायद उनी आफैलाई मात्र थाहा छ। तर, उनको पसलअगाडि भीड रोकिँदैन। मानिसहरू आधुनिक सजावटका सामानहरूले आकर्षित गर्दै अगाडि बढिहाल्छन्।

प्रश्न चाइनिज झालर किन्ने वा आधुनिक सजावट गर्ने मात्र होइन। प्रश्न यो हो कि के चाडपर्वको खुसीयालीमा हामी ती गरीब हातहरूलाई भुल्दै जाँदै छौँ, जसले हाम्रा शताब्दीयौँ पुराना परम्पराहरूलाई आज पनि जीवित राखेका छन्?

हामी ठूला-ठूला होटेल, रेस्टुरेन्ट र पबहरूमा जाँदा कहिलेकाहीँ खुसी भएर राम्रै टिप्स दिने गर्छौं। तर, सडकको किनारमा बसेका कुनै गरीब कुम्हार वा वृद्ध महिलासँग माटोको दियो किन्दा केही रुपैयाँ बचाउनका लागि मोलतोल गर्न थाल्छौं। काश! त्यो टिप्सको सानो हिस्सा मात्रै पनि यी मेहनती मानिसहरूको श्रमको सम्मान गर्न खर्च गर्न सकियो भने, उनीहरूको घरमा पनि खुसीको दीप प्रज्वलित हुन सक्छ।

दीपावली केवल घरहरूलाई उज्यालो बनाउने पर्व मात्र होइन, अरूको जीवनमा पनि उज्यालो भर्ने अवसर हो। माटोको एउटा सानो दियो किन्नु कुनै गरीब परिवारका लागि छाक टार्ने गतिलो सहारा बन्न सक्छ। यो केवल खरिदबिक्री मात्र होइन, मेहनतको सम्मान र आफ्नै परम्पराप्रतिको अपनत्व पनि हो।

हा्रा पुर्णिमाहरूले चाडपर्वका यस्ता परम्पराहरू बनाएका थिए, जसमा समाजका हरेक वर्गको सहभागिता हुन्थ्यो। कुम्हारले दियो बनाउँथ्यो, पसलेले आफ्नो पसल सजाउँथ्यो र हरेक परिवारले आफ्नो गच्छेअनुसार बजारबाट किनमेल गर्थ्यो। यो सहकार्यबाट केवल रोजीरोटी मात्र चल्दैनथ्यो, समाजका मानिसहरूबीचको अपनापन र भातृत्व पनि बलियो हुन्थ्यो।

आउनुहोस्, यो दीपावलीमा संकल्प गरौँ— बजारको चम्किलोपनमा कुनै गरीबको घरको चिराग निभ्न दिने छैनौँ। माटोका दियोहरू किन्नेछौँ, मेहनती हातहरूको सम्मान गर्नेछौँ र चाडपर्वको खुसीयालीमा समाजको अन्तिम तहमा रहेका व्यक्तिलाई पनि सहभागी गराउनेछौँ।

किनकि वास्तविक उज्यालो चाइनिज झालरहरूबाट होइन, त्यो संवेदनशीलताबाट पैदा हुन्छ, जसले एउटा मानिसलाई अर्को मानिसको सुख-दुःखसँग जोड्छ।

यो दीपावलीमा एउटा दियो आफ्नै घरका लागि बाल्नुहोस् र एउटा दियो कुनै खाँचोमा परेको परिवारको खुसीको नाममा प्रज्वलित गर्नुहोस्।